Jan Gryboś z Gródka. W rytmie dawnej wsi - wystawa rzeźby ludowej

Muzeum - Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach zaprasza do Skansenu w Szymbarku na wystawę rzeźby ludowej Jana Grybosia.

Data wydarzenia:
od 2027-08-16 (poniedziałek) godz. 15:00
do 2027-11-14

Miejsce:
Galeria Sztuki Dwór Karwacjanów w Gorlicach
Wstęp:
Brak informacji.

Jan Gryboś urodził się 9 czerwca 1937 roku w Gródku, gdzie od pokoleń mieszkała jego rodzina, utrzymująca się z pracy w gospodarstwie rolnym. Zmarł 21 czerwca 2025 roku.[br][br]Około 2020 roku Jan rozpoczął tworzenie rzeźb o tematyce świeckiej. Inspiracją stały się sceny rodzajowe związane z dawnym, tradycyjnym życiem wsi, zachowane w pamięci autora. Prace te odwołują się do codziennych zajęć wykonywanych niegdyś na wsi, ukazując je w sposób realistyczny i osadzony w konkretnym kontekście.[br][br]Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że większość prac autor wykonał jako mężczyzna około osiemdziesięcioletni. Rzeźbił w wolnych chwilach, najczęściej w okresie zimowym, posługując się prostymi narzędziami, takimi jak nóż, ośnik czy piła. Jan nie posiadał wydzielonej pracowni - prace wykonywał zazwyczaj w kuchni domu rodzinnego.[br][br]Proces twórczy miał charakter seryjny i etapowy. Autor wykonywał kolejno grupy elementów, np. kilka lub kilkanaście figur zwierząt, następnie postacie ludzkie, później szył elementy odzieży, by w dalszej kolejności przystąpić do rzeźbienia maszyn i pojazdów wiejskich. Twórczość ta była wynikiem wewnętrznej potrzeby działania i pasji, co autor podkreślał słowami: „musi coś robić, nie umie bezczynnie siedzieć”. Niewielka część prac została sprzedana prywatnym kolekcjonerom z terenu Polski i Niemiec, natomiast kilkanaście obiektów autor przekazał do Ośrodka Kultury w Grybowie, filii w Grybowie.[br][br]W 2023 roku twórczość Jana zyskała możliwość dotarcia do szerszego grona odbiorców dzięki przekazaniu większości prac do zbiorów naszego Muzeum. W trakcie kwerendy przeprowadzonej przez pracowników merytorycznych skansenu sporządzono wywiad z artystą, zapoznano się szczegółowo z jego dorobkiem oraz wytypowano kilkanaście rzeźb przeznaczonych do kolekcji muzealnej. Prace zaprezentowano w 2024 roku w Skansenie Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku na wystawie czasowej zatytułowanej „Jan Gryboś - nieznany artysta ludowy z Gródka”. W wernisażu uczestniczył sam twórca, który opowiedział o swojej pasji oraz dawnym życiu na wsi.[br][br]Pozyskane do zbiorów Muzeum wyjątkowe i unikatowe prace Jana z Gródka prezentowane są na wystawie czasowej w chałupie z Gródka - obiekcie przeniesionym z rodzinnej miejscowości autora. Wystawa i publikacja katalogu, przygotowane rok po śmierci twórcy, są zarazem formą upamiętnienia jego życia i działalności artystycznej.[br][br]Utrwalone w rzeźbach sceny rodzajowe odnoszą się do świata, który należy już do przeszłości. Ukazane zostały w sposób realistyczny, zgodny z osobistą pamięcią twórcy i jego doświadczeniem życia na pogórzańskiej wsi, funkcjonującej niegdyś jako samowystarczalna wspólnota. Przedstawione obrazy odzwierciedlają rzeczywistość opartą na ciężkiej, ręcznej pracy, będącej fundamentem wiejskiej egzystencji.[br][br]Twórczość Jana, wyróżniająca się autentycznością, konsekwencją formalną i głębokim zakorzenieniem w lokalnej tradycji, stanowi cenne świadectwo kultury materialnej regionu. Jego prace zasługują na szczególne uznanie jako dokument minionych czasów - utrwalony przez artystę świat, który bezpowrotnie przeminął, lecz dzięki jego rzeźbom zachował swoją obecność w pamięci zbiorowej[br][br]Muzeum - Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach jest Instytucją Kultury Województwa Małopolskiego.

Zobacz także